Kazakçanın Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Film Kullanımı: Abiş Kekilbayev’in Küyşi Hikâyesinden Uyarlanan Kek Filmi Üzerine Bir İnceleme
Anahtar Kelimeler:
Kazakça, Kazakçanın öğretimi, film temelli öğretim yaklaşımı, Kek filmiÖzet
Kazakça tarihî derinliği, zengin söz varlığı ve kendine özgü dil yapısıyla Türk dili araştırmaları içinde önemli bir yere sahiptir. Kazakça üzerine gramer, sözlük, metin incelemesi ve karşılaştırmalı çalışmalar yapılmış olmakla birlikte, yabancı dil olarak öğretimine ilişkin uygulamalı araştırmalar sınırlı kalmıştır. Bu durum, yöntem ve materyallere duyulan ihtiyacı artırmaktadır. Bu çalışmada, Abiş Kekilbayev’in Küyşi hikâyesinden uyarlanan Kek filminden hareketle Kazakçanın yabancı dil olarak öğretiminde film temelli yaklaşımın işlevi ve uygulanabilirliği incelenmiştir. Nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde desenlenen çalışmada, doküman incelemesi ve içerik analizi yöntemlerinden yararlanılmış, Kek filmi tarihî, kültürel ve edebî unsurların yanı sıra ses bilgisi ve şekil bilgisi açısından değerlendirilmiştir.. Çalışma kapsamında filmde yer alan konuşma sahneleri, Kazakça özgün biçimleri, transliterasyonları ve Türkçe karşılıklarıyla sunulup incelenmiştir. Her bir konuşma metninin yanında bölüm, saat, dakika ve saniye bilgilerine yer verilmiş, böylece film metninin öğretim sürecinde doğrudan kullanılabilir bir materyale dönüştürülmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede filmdeki dil malzemesi; ses bilgisi, şekil bilgisi, söz varlığı ve kültürel unsurlar bakımından çözümlenmiştir. Dil yapılarının doğal bağlam içindeki kullanımı somut örnekler üzerinden değerlendirilmiştir. Böylece öğrencilerin dil bilgisi yapılarını, sözcüklerin telaffuz özelliklerini, kullanım bağlamlarını ve Kazak kültürüne ait tarihî-toplumsal unsurları birlikte kavrayabilecekleri bütüncül bir öğretim zemini oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, Kek filminin Kazakçanın yabancı dil olarak öğretiminde işlevsel bir materyal olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, film temelli öğretim yaklaşımının Kazakça öğretimindeki uygulanabilirliğine dikkat çekmekte, Türk lehçelerinin öğretimine yönelik hazırlanacak benzer materyaller ile uygulamalı çalışmalara yöntem ve içerik bakımından katkı sunmaktadır. Türk lehçelerinin öğretiminde hazırlanacak benzer materyal ve uygulamalı çalışmalara yöntem ve içerik bakımından katkı sunmaktadır.
Referanslar
Amid, H. (1940). Ferhengi Farisi Amid. Emir Kebir Yayınları.
Arat, R. R. (1953). Türk şivelerinin tasnifi. Türkiyat Mecmuası, 10, 1–15.
Arbatlı, M. S., & Kurar, İ. (2015). Türk dizilerinin Kazak-Türk kültürel etkileşimine ve Türkçenin yaygınlaşmasına etkisi. Turkish Studies, 10(2), 1–20.
Avşar, B. Z., & Tosun, S. (1997). Türk dünyasının demografik yapısı. Yeni Türkiye, 15, 1–12.
Bozkurt, F. (2004). Türklerin dili. T.C. Kültür Bakanlığı / Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Bölükbaş, F., & Keskin, F. (2010). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metinlerin kültür aktarımındaki işlevi. Turkish Studies, 5(4), 1–18.
Buran, A., & Alkaya, E. (2010). Çağdaş Türk lehçeleri. Akçağ Yayınları.
Çağatay, S. (1972). Türk lehçeleri örnekleri II: Yaşayan ağız ve lehçeler. Ankara Üniversitesi Yayınları.
Demircan, Ö. (2013). Yabancı dil öğretim yöntemleri. Der Yayınları.
Demirel, Ö. (2011). Yabancı dil öğretimi. Pegem Akademi Yayınları.
Doğan, C. (2012). Sistematik yabancı dil öğretim yaklaşımı ve yöntemleri. Ensar Yayınları.
Doğan, O., & Koç, K. (2013). Kazak Türkçesi grameri. IQ Kültür Sanat Yayınları.
Durmuş, M. (2020). Türk lehçeleri öğretimi üzerine değerlendirmeler. Bilig, 74.
Durmuş, M., & Kılınç, A. K. (2021). Kazaklara Türkçe öğretimi ve söz edimsel karşılaştırma. Bilig, 97.
Ensari, M. A. (2014). Sesli ve tecvidli Kur’an elifbası. Hayrat Yayınları.
Ercilasun, A. B. (Ed.). (2007). Türk lehçeleri grameri. Akçağ Yayınları.
Ergaliyeva, J., & Şakuzadauli, N. (2000). Kazak kültürü. Al-Farabi Yayınları.
Ergin, M. (2009). Üniversiteler için Türk dili. Bayrak Yayınları.
Güneş, F. (2011). Dil öğretim yaklaşımları ve Türkçe öğretimindeki uygulamalar. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15).
Ğabithanuli, Q., & Abdirasilova, G. (2003). Kazak tili oqu quralı. Almatı.
İbragim, D. (2010). Modern Kazak edebiyatının temsilcisi Abiş Kekilbayev’in hayatı ve eserleri üzerine. Turkish Studies, 5(2).
İsayev, S. M. (2007). Kazak dili. Öner Yayınları.
İşcan, A. (2011). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde filmlerin yeri ve önemi. Turkish Studies, 6(3).
Joğarı Oqı Orınsarına Tüsuşilerge Arnalğan Oqılıq. (2006). Kazak tili. Şın Kitap Yayınları.
Kazak Respublikasınıñ Medeniyet jäne Aqparat Ministrligi Til Komiteti. (2008). Kazak tiliniñ tüsindirme sözdigi. Dayk-Pres Yayınları.
Kazak Sovyet Ansiklopedisi. (1976). (Cilt 1–4). Almatı.
Kekilbayev, A. (1989). Tandamalı şığarmalar (Cilt 1). Almatı.
Kenesbayev, İ. (2007). Frazeologiyalıq sözdik. Arıs Yayınları.
Koç, K. (2003). Kazak Türkçesi Türkiye Türkçesi sözlüğü. Turan Yayınları.
Korkmaz, Z. (2014). Türkiye Türkçesi grameri: şekil bilgisi. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Memiş, M. R., & Erdem, M. D. (2013). Yabancı dil öğretiminde kullanılan yöntemler, kullanım özellikleri ve eleştiriler. Turkish Studies, 8(9).
Öner, M. (1998). Bugünkü Kıpçak Türkçesi. Türk Dil Kurumu Yayınları.
Özdemir, A. (2014). Kazak edebiyatında hikâye. Ötüken Yayınları.
Özdemir, A. (2024). Kazak dilinde durum ulamı. Spica Works Yayınları.
Özkan, N. (1997). Türk dünyası: nüfus, sosyal yapı, dil, edebiyat. Geçit Yayınları.
Risbayeva, G. (2008). Kazak dili dil bilgisi kılavuzu (İ. Esen, Çev.). Atamura Yayınları.
Saraç, H. (2012). Yabancı dil öğretimi sürecinde sanatsal filmler. İdil Dergisi, 1(4).
Saray, M. (1993). Kazaklar tarihi: Kazakların uyanışı. Nesil Yayınları.
Tekin, T. (1989). Türk dil ve diyalektlerinin yeni bir tasnifi. Erdem.
Tekin, T., & Ölmez, M. (2003). Türk dilleri giriş. Yıldız Dil ve Edebiyat.
Turatova, A. (2026). Cultural background knowledge in Turkish language learning: Kazakhstan case. Hacettepe University.
Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. (1982). Dergâh Yayınları.
Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. (2004). Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
Yaman, Y., & Arslan, M. (2023). Türk dizi ve filmlerinin yabancı dil olarak Türkçe öğrenimine etkisi: Kazakistan örneği. Journal of Research in Turkic Languages, 5(2), 83–98.
Yeni, E. B. (2014). Kazak Türkçesinin yabancı dil olarak öğretilmesinde kullanılan “Kazak Tilin Üyreneyik” adlı eserin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi, İstanbul, Türkiye). YÖKTEZ merkezinden edinilmiştir: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Zhumatayeva, Z. (2023). Cultivating intercultural communicative literacy through films in language courses. Journal of the Al-Farabi Kazakh National University, 4(192).
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Selma BALİKÇİ
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
