Türkçe ve Türk Kültürü Öğretim Materyallerindeki (1-4. Seviye) Sözlü Anlatım Etkinliklerinin Öğrenme Çıktılarını Karşılama Durumu
Anahtar Kelimeler:
Türkçe ve Türk kültürü öğretim programı, Türkçe ve Türk kültürü öğretim materyalleri, sözlü anlatım etkinlikleri, yurt dışındaki Türk çocuklarına Türkçe öğretimiÖzet
Bu araştırma, çok dilli ve çok kültürlü ortamlarda büyüyen Türk çocuklarının ana dil gelişimini ve kültürel aidiyetini desteklemek amacıyla oluşturulan; Türkçe ve Türk Kültürü dersi kapsamında kullanılan öğretim materyallerindeki (1-4. seviye) sözlü anlatım becerisine yönelik etkinlikleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Eş zamanlı olarak araştırmada, etkinliklerin 2024 yılında güncellenen Türkçe ve Türk Kültürü Dersi Öğretim Programı’ndaki öğrenme çıktılarını karşılama düzeyinin analiz edilmesi hedeflenmiştir. Araştırmada, göçmen Türk çocuklarının dilsel kimlik inşasında ve kendilerini ifade etme sürecinde sözlü anlatımın stratejik önemi göz önünde bulundurulmuştur. Bu nedenle bahsi geçen etkinlikler derinlemesine inceleme imkânı sunan nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseniyle yapılandırılmıştır. Çalışmanın odağında Türkçe ve Türk Kültürü öğretim materyalleri (1-4. seviye) bulunmaktadır. Veri toplama sürecinde doküman incelemesi tercih edilmiş; ilgili materyaller bu doğrultuda analize tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemiyle çözümlenerek değerlendirilmiştir. Materyallerdeki sözlü anlatım etkinliklerinin güncellenen programda yer alan öğrenme çıktılarını karşılama durumunu tespit etmek üzere iki araştırma sorusu düzenlenmiştir. Gerçekleştirilen analizler neticesinde incelenen kitaplarda, toplam sekiz tema altında doksan altı konuşma etkinliği saptanmıştır. Araştırma bulguları, mevcut etkinliklerin yenilenen öğretim programındaki öğrenme çıktılarını karşılamada zayıf kaldığını, beklentilerin gerisinde olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, yurt dışındaki Türk çocuklarının sözlü anlatım becerilerini artırmak adına ders kitaplarındaki konuşma odaklı içeriklerin zenginleştirilmesinin kaçınılamaz olduğu belirlenmiş, gelecekteki materyal tasarımı ve akademik çalışmalar için öneriler geliştirilmiştir.
Referanslar
Akyol, H. (2011). Türkçe öğretim yöntemleri. Pegem Akademi.
Bağcı Ayrancı, B., Mete, F., & Keskin, H. (2017). İki dilli Türk çocukları için “Türkçe ve Türk Kültürü” kitaplarının yanlışları, eksiklikler. Aydın Tömer Dil Dergisi, 2(2), 16-55.
Büyükikiz, K.K., Güler Yılsız, A., & Kızdırıcı, F. (2021). 1-8 seviyeleri Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarındaki etkinliklerin Millî Eğitim Bakanlığı programındaki kazanımlara göre değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(3), 655-669.
Canbolater, C., & Temur, N. (2022). Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarının (5.-8. seviyeler) yazma becerisi kazanımlarını karşılama durumu. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum Eğitim Bilimleri ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(32), 273-301.
Çelik, N. (2017). Yurt dışındaki Türk çocuklarına Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitapları üzerinde bir değerlendirme. Uluslararası Türkoloji Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi, 2(1), 21-33.
Çelik, Y., & Gülcü, İ. (2016). Yurt dışında kullanılan Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarına yönelik öğretmen görüşleri. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 287-296.
Çetin, A., Kıvrak, N., Yalçın, Z., & İpek, O. (2024). Analysis of texts in Turkish and Turkish Culture coursebooks in terms of root values. Uluslararası Etnopedagoji Dergisi, 4(2), 66-81.
Çetin, Ö., & Şen, Ü. (2023). Türkçe ve Türk kültürü 8. seviye ders kitabındaki konuşma ve yazma etkinliklerinin kazanımları karşılama durumu. Uluslararası Türkoloji Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi, 8(1), 1-16.
Çetin, O., & Yıldız, A. (20214). Yurt dışında okutulan “Türkçe ve Türk kültürü” ders kitaplarının halkbilimsel bağlamda değerlendirilmesi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (18), 114-130.
Demir T. (2010). Yurt dışındaki Türk çocukları için Türkçe ve Türk kültürü dersi öğretim programı kapsamındaki Türkçe dersi kazanımlarının değerlendirilmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(3), 913-957.
Deniz, K., & Uysal, B. (2010). Avrupa Dilleri Öğretimi Ortak Çerçeve Metni ve yurt dışındaki Türk çocukları için Türkçe ve Türk kültürü öğretim programı. Türklük Bilimi Araştırmaları, (27), 239-261.
Ensar, F., & Kaymak, E. (2022). Türkçe ve Türk kültürü 5-8. Seviye ders kitaplarındaki metinlerin tür ve tema açısından incelenmesi. Journal of History School, (60), 3092-3119.
Ergin, M. (2000). Türk dil bilgisi. Bayrak Basım.
Et-Bozkurt, T., & Yağmur, K. (2022). Family language policy among second-and third-generation Turkish parents in Melbourne, Australia. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 43(9), 821-832.
Göçmenler, H., & Açık, F. (2021). Türkçe ve Tük kültürü (4-5.sınıf) ders kitabının Avrupa Ortak Çerçeve Metni’ndeki kültürel kategorilere göre değerlendirilmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (27), 144-174.
Gülden, B., Demirel, O., & Demirer, E. (2023). Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarının somut olmayan kültürel miras unsurları açısından incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 13(3), 2016-2031.
Gürbüz-Us, R., & Ercan Güveni, A. N. (2022). Yurt dışında yaşayan Türk çocuklarına yönelik Türkçe ve Türk kültürü dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Trakya Eğitim Dergisi, 12(3), 1561-1576.
Güven, E. A., & Gürbüz Us, R. (2020). Türkçe ve Türk kültürü kitaplarındaki dinleme becerisine yönelik etkinliklerin incelenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi (ESTÜDAM) Eğitim Dergisi, 5(2), 1-23.
Güzel, A. (2014). İki dilli Türk çocuklarına Türkçe öğretimi (Almanya örneği). Akçağ.
Irmak, Y. (2016). Belçika’da Türkçe öğretiminin sorunları ve Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarına eleştirel bir yaklaşım. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(12), 301-312.
İşigüzel, B., & Baldık, Y. (2019). Göçmen toplulukların eğitim sistemine katılımı sürecinde uygulanan eğitim ve dil politikalarının incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(2), 487-503.
Kalaycı, N., & Yıldırım, N. (2020). Türkçe dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi (2009-2017-2019). Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 238-262.
Katı, T.N., & Baş, B. (2023). Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarının söz varlığı unsurları üzerine bir araştırma. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 689-706.
Kaya, E., & Erol, T. (2020). Türkçe ve Türk kültürü dersi öğretim programları (2009 ve 2018 öğetim programları). A. Karabulut & M. Tunagör (Ed.), İki dilli Türk çocuklarına Türkçe öğretimi içinde (205-228)
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkçe ve Türk kültürü dersi öğretim programı (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. seviyeler). Millî Eğitim Bakanlığı
Millî Eğitim Bakanlığı. (2025a). Türkçe ve Türk kültürü 1. seviye ders kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2025b). Türkçe ve Türk kültürü 2. seviye ders kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2025c). Türkçe ve Türk kültürü 3. seviye ders kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2025d). Türkçe ve Türk kültürü 4. seviye ders kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı.
Özbay, M. (2003). Türkçe öğretiminde hedef araç ilişkisinin ders kitabı örneğinde değerlendirilmesi. Türklük Bilimi Araştırmaları, (13).
Özcan, E. (2013). 6.-7. Sınıf Türkçe ve Türk kültürü ders kitabının okunabilirliği ve hedef yaş düzeyine uygunluğu: Fransa örneği. Sakarya University Journal of Education, 1(2), 16-24.
Özçelik, D. A. (1990). Eğitim iletişimi. Kurgu Dergisi, (8), 369-378.
Şen, Ü. (2015). Yurt dışında yaşayan Türk çocuklarına Türkçe öğretimi ve materyal tasarımı (Belçika örneği). Ege Akademi.
Şen, Ü. (2016). İki dilli Türk çocuklarına Türkçe öğretimi: İlk öğretmenler ve ilk Türkçe dersi öğretim programı. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 1023-1036.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. (1982). T.C. Resmî Gazete (Sayı:17863). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2709.pdf.
Uçgun, D. (2015). Türkçe ve Türk kültürü ders ve çalışma kitaplarının kalıp sözler açısından incelenmesi. International Journal of Languages Education and Teaching (IJLET), 514-533.
Uçgun, D. (2018). 1-5. sınıf Türkçe ve Türk kültürü çalışma kitaplarındaki Türkçe dersi etkinliklerinin programdaki kazanımlara göre değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 7(2), 1148-1160.
Yeşilyurt, Ş. (2021). Türkçe ve Türk kültürü ders kitaplarındaki özel adların kültürel unsur olarak incelenmesi. Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Özel Sayı 7), 81-117.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Fatma TİPİOĞLU
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
