PIKTES Projesi Kapsamında Hazırlanan Yabancılara Türkçe Öğretimi Programı’nın Kültürel Etkileşim Açısından İncelenmesi
Anahtar Kelimeler:
yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, PIKTES projesi, kültürel etkileşim, kültürel farkındalıkÖzet
Yabancı dil öğretiminde kültürel etkileşim hem kaçınılmaz bir olgu hem de pedagojik açıdan temel bir gerekliliktir. Dil, yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda kültürün taşıyıcısı ve aktarıcısıdır. Bu nedenle dil öğretimine yönelik ders materyalleri, öğretim etkinlikleri ve öğretim programlarının kültürel etkileşim boyutunu yansıtacak biçimde tasarlanması büyük önem taşımaktadır. Bu bakış açısıyla Suriyeli öğrencilerin Türk Millî Eğitim sistemine entegrasyonunu hedefleyen PIKTES (Suriyeli Çocukların Türk Eğitim Sistemine Entegrasyonunun Desteklenmesi Projesi), yalnızca dil öğretimini amaçlayan bir girişim değil; aynı zamanda kültürel etkileşimi güçlendirmeyi, toplumsal uyumu desteklemeyi ve karşılıklı anlayışı geliştirmeyi hedefleyen çok boyutlu bir projedir. Bu bağlamda, bu araştırmada PIKTES projesi kapsamında geliştirilen Türkçe Öğretim Programı’nın kültürel etkileşim boyutuyla incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi ile yürütülmüştür. İnceleme kapsamında, programda yer alan toplam 726 öğretim çıktısı, kültürel etkileşim unsurları dikkate alınarak analiz edilmiştir. Programda, kültürel etkileşime doğrudan atıfta bulunan yalnızca sekiz çıktı belirlenmiştir. Belirlenen bu sekiz çıktının tamamının okuma becerisi başlığı altında yer aldığı ve kültürel bağlamda metin çözümleme ile kültürel değerleri anlama ve yorumlama becerilerini geliştirmeye yönelik olduğu bulgulanmıştır. Araştırma bulguları değerlendirildiğinde, PIKTES projesi kapsamında geliştirilen öğretim programının kültürel etkileşimi sınırlı biçimde ele aldığı sonucuna varılmıştır. Bu durumun programın gelecekte yapılacak güncellemelerinde kültürel bileşenlerin daha bütüncül ve disiplinler arası bir yaklaşımla ele alınması gerekliliğine işaret ettiği düşüncesinden yola çıkılarak araştırmanın sonunda, dil öğretimi süreçlerinde kültürel farkındalığın artırılmasına yönelik bazı önerilerde bulunulmuştur.
Referanslar
Aktaş, E., & Eş, A. T. (2025). Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarındaki üretici dil becerileri etkinliklerinde kültürel etkileşim. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 18(49), 355–379.
https://doi.org/10.12981/mahder.1551007
Arslan, M., & Gürsoy, A. (2021). Göçmen çocukların Türk eğitim sistemine entegrasyonu ve Türkçe öğretimi. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(2), 45–62.
Aytan, N., & Tunçel, H. (2015). Yabancılara Türkçe öğretiminde çizgi film kullanımı. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 3(2), 235–246.
Aydın, G. (Ed.). (2021). Yabancı dil öğretiminde kültürel etkileşim. Pegem Akademi Yayınları
Batmaz, O., & Yurtbakan, E. (2023). İlkokul Türkçe, Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler ders kitaplarının kültürel miras unsurları açısından incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(1), 1–21. https://doi.org/10.37217/tebd.1115153
Bayraktar, S. (2015). Yeni Hitit 1 yabancılar için Türkçe ders kitabının kültür aktarımı açısından incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, 2, 7–23.
Berry, J. W. (1997). Immigration, acculturation, and adaptation. Applied Psychology, 46(1), 5–34.
https://doi.org/10.1111/j.1464-0597.1997.tb01087.x
Bolat, Y. (2021). The attainments in the framework annual plan for primary school adaptation classes prepared within the scope of PIKTES in terms of the revised Bloom. International Online Journal of Education and Teaching, 8(3), 1706–1728.
Bölükbaş, F., & Keskin, F. (2010). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde metinlerin kültür aktarmadaki işlevi. Turkish Studies, 5(4), 221–235.
Demir, S., & Genç, A. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde program ihtiyacı. Eğitim ve Dil Araştırmaları Dergisi, 7(1), 88–103.
Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures. Basic Books.
Görür, K. (2025). Atsız’ın Bozkurtların Ölümü adlı romanının Türk tarihi ve kültürü açısından incelenmesi. Troyacademy International Journal of Social Science, 10, 1–211.
Hall, E. T. (1976). Beyond culture. Anchor Books.
İşcan, A., & Yassıtaş, T. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında kültür aktarımı: Yedi İklim Türkçe öğretim seti örneği (B1–B2 düzeyi). Aydın TÖMER Dil Dergisi, 3(1), 47–66.
Kasımoğlu, A., & Taşdan, M. (2022). Türk dil coğrafyasında kültürlerarası etkileşim ve iletişim olgusu. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(3), 1399–1430.
Kaya, Y., & Bostancı, M. (2020). Türkiye’de mülteci çocukların eğitiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Göç Araştırmaları Dergisi, 6(1), 15–34.
Kramsch, C. (1993). Context and culture in language teaching. Oxford University Press.
Kutlu, A. (2015). Yabancılara Türkçe öğretiminde kültürün araç olarak kullanımı: Gazi Yabancılar İçin Türkçe öğretim seti örneği (B1–B2 seviyesi). Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(2), 697–710.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2025). Suriyeli Çocukların Türk Eğitim Sistemine Entegrasyonunun Desteklenmesi Projesi (PIKTES) kapsamında yabancı dil olarak Türkçe öğretim programı. MEB Yayınları.
Okur, A., & Keskin, F. (2013). Yabancılara Türkçe öğretiminde kültürel öğelerin aktarımı: İstanbul Yabancılar İçin Türkçe öğretim seti örneği. International Journal of Social Science, 6(2), 1619–1640.
Pelin, A. (2021). Suriyeli Çocukların Türk Eğitim Sistemine Entegrasyonunun Desteklenmesi Projesi (PIKTES) kapsamında kullanılan Türkçe Öğreniyorum kitap seti ile Hayat Boyu Türkçe kitap setindeki Türkçe okuma metinlerinin değerler eğitimi ve kültürel aktarım açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Risager, K. (2007). Language and culture pedagogy: From a national to a transnational paradigm. Multilingual Matters.
Toğrul, D. (2024). PIKTES Projesi kapsamında hazırlanan “Aslı Hikâye Serisi”nin kültürel etkileşim ve değerler eğitimi açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Tylor, E. B. (1871). Primitive culture: Researches into the development of mythology, philosophy, religion, language, art, and custom. John Murray.
UNESCO. (2001). Universal declaration on cultural diversity. UNESCO Publishing.
UNESCO. (2013). Intercultural competences: Conceptual and operational framework. UNESCO Publishing.
Üstün, A., & Alimcan, D. (2021). Suriyeli Çocukların Türk Eğitim Sistemine Entegrasyonunun Desteklenmesi Projesine (PIKTES) yönelik öğretmenlerin görüşleri. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(36), 165–179.
Yılmaz-Karaca, M. (2025). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi: Kültür aktarımında çizgi filmlerin kullanımı. EDUCATIONE, 4(1), 201–234. https://doi.org/10.58650/educatione.1690678
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Tülay SARAR KUZU, Deniz TOĞRUL
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
