Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Aracılık Strateji ve Etkinliklerinin Kullanımına Dair Bir Durum Çalışması
Anahtar Kelimeler:
Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi, Aracılık Etkinlikleri, Aracılık StratejileriÖzet
2001 yılında Avrupa Konseyi tarafından yayımlanan Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi, yayımlandığı günden beri yabancı dil öğretiminin başvuru kaynağı olarak kabul edilmektedir. Yayımlanan Çerçeve Metin’de, 2001 yılından bu yana önemli değişiklikler yapılmıştır. Özellikle 2018 ve 2020 yıllarında yapılan güncellemeyle aracılık kavramının alımlama, üretim ve etkileşim olarak adlandırılan dil becerilerinin yanına dördüncü başlık olarak eklenmesi ve bağımsız bir öğrenme alanı olarak tanımlanması dikkat çekmektedir. Aracılık becerisi Çerçeve Metin’de aracılık etkinlikleri ve aracılık stratejileri olarak iki ana başlığa ayrılmış ve her dil düzeyine göre tanımlayıcılarının betimlenmesiyle daha da detaylandırılmıştır. Yapılan güncellemelerle aracılık kavramına yönelik artan vurgu, bu kavramın yabancı dil öğretiminde merkezi bir konum kazanmasına neden olmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde merkezi bir rol oynayan aracılık becerisinin yüz yüze ve çevrim içi öğrenme ortamlarındaki kullanım durumlarını belirlemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması ile desenlenen bu araştırma, 2024 yılında İstanbul ilinde bulunan iki farklı devlet üniversitesinin Türkçe öğretim merkezinde gerçekleştirilmiştir. Yüz yüze yürütülen B1 düzeyindeki sınıflarda eğitim yapan iki Türkçe öğreticisi; çevrim içi olarak yürütülen B1 düzeyindeki kayıtlı derslerin incelenmesi suretiyle de bir Türkçe öğreticisi araştırmaya dâhil edilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış gözlem formu ve doküman incelemesi aracılığıyla elde edilmiş olup içerik analiziyle çözümlenmiştir.
Referanslar
Abacıoğlu, Ş. N. (2021). A content analysis on the curriculum of teaching Turkish as a foreign language and the mediation embodied in instructional materials (Yayın No. 681769) [Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Alhamami, M. (2018). Beliefs about and intention to learn a foreign language in face-to-face and online settings. Computer Assisted Language Learning, 31(1-2), 90-113. https://doi.org/10.1080/09588221.2017.1387154
Avrupa Konseyi (2020). Common European framework of reference for languages: Learning, teaching, assessment - Companion volume. Council of Europe Publishing. https://www.coe.int/en/web/common-european framework-reference-languages
Becker, A. H., Davis, S. F., Neal, L., & Grover, C. A. (1990). Student expectations of course and instructor. Teaching of Psychology, 17(3), 159–162. https://doi.org/10.1207/s15328023top1703_4
Bozkurt, Ü. (2018). Kavram, kavramsallaştırma yaklaşımları ve kavram öğretimi modelleri: kuramsal bir derleme ve sözcük öğretimi açısından bir değerlendirme. Dil Dergisi, 169 (2), 5-23. https://doi.org/10.1501/Dilder_0000000252
Demir, E., & Çekici, Y. E. (2023). Mediation skills in teaching Turkish as a foreign language. International Journal of Psychology and Educational Studies, 10(4), 884-895. https://doi.org/10.52380/ijpes.2023.10.4.1259
Demirel, Ö. (2024). Yabancı dil öğretimi: Dil pasaportu, dil dosyası, dil biyografisi. Pegem Akademi.
Deniz, K., & Uysal, B. (2010). Avrupa dilleri öğretimi ortak çerçeve metni ve yurt dışındaki Türk çocukları için Türkçe ve Türk kültürü öğretim programı. Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi (TÜBAR), 27, 239 – 261. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubar/issue/16968/177232
Deniz, K., Öztürk, İ. Y., & Çekici, Y. E. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kapsamında Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi'nde aracılık. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 25, 347-357. https://doi.org/10.29000/rumelide.1340815
Doğan, Y. (2020). Üniversite öğrencilerinin uzaktan çevrim-içi yabancı dil öğrenmeye yönelik görüşlerinin değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(1), 483-504. https://doi.org/10.37217/tebd.655955
Göçer, A. (2007). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan ders kitaplarının ölçme ve değerlendirme açısından incelenmesi. Dil Dergisi, (137), 30-48. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/75906
Gültekin, İ., & Melanlıoğlu, D. (2017). Diller için Avrupa ortak öneriler çerçevesi hakkında genel sorular. H. Develi, C. Yıldız, M. Balcı, İ. Gültekin, D. Melanlıoğlu (Ed.), Uygulamalı Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi el kitabı-I içinde (ss.135-204). Kesit Yayınları.
Günaydın, Y., & Demir, E. (2023). Dil öğretiminde arabuluculuk. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(36), 172-193.https://doi.org/10.29228/INESJOURNAL.71863
Güneş, F. (2013). Dil bilgisi öğretiminde yeni yaklaşımlar. Journal of Language and Literature, 2(7), 71-92.
Hurd, S. (2006). Individual learner differences and distance language learning: An overview. RTVU ELT Express, 12(4), 1-26. https://oro.open.ac.uk/6002/
Ibrahim, E. H. E., Shah, M.I.A., &. Armia, N.T. (2013). Code switching in English as a foreign language classroom: Teachers’ attitudes. English Language Teaching. 6(7), 139- 150. https://eric.ed.gov/?id=EJ1077101
Karaca, F. (2019). Türkçenin yabancı dil olarak öğretildiği sınıflarda öğretmenlerin kullandıkları dil değişimi fonksiyonları üzerine bir durum çalışması: A1 örneği (Yayın No. 553288) [Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Kolaç, E. (2003). İlköğretim dördüncü sınıf Türkçe ders kitaplarının öğretmen görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 105- 137. https://www.acarindex.com/pdfs/35961
Kozulin, A. (2018). The routledge handbook of sociocultural theory and second language development. In J. P. Lantolf, M. E. Poehner & M. Swain (Eds.), Mediation and internalization: Conceptual analysis and practical applications (ss. 21-41). Routledge.
Leung, C., & Jenkins, J. (2020). Mediating communication – ELF and flexible multilingualism perspectives on the Common European Framework of Reference for Languages. Australian Journal of Applied Linguistics, 3(1), 348-370. https://doi.org/10.29140/ajal.v3n1.285
Merriam, S. B. (2018). Qualitative research: A guide to design and implementation. (Çev., S. Turan), Nobel Akademik Yayıncılık. (Orijinal çalışma 2009’da yayımlandı).
Özbal, B. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde aktarım etkinlikleri ve stratejileri. RumeliDE. Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, Ö10, 143-157. https://doi.org/10.29000/rumelide.1009051.
Saban, A. (2014). Öğrenme-öğretme süreci yeni teori ve yaklaşımlar. Nobel Yayın Dağıtım.
Sönmez, V., & Alacapınar, F. G. (2016). Örneklendirilmiş bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık.
TELC (2013). Diller için Avrupa ortak öneriler çerçevesi: öğrenim, öğretim ve değerlendirme. Telc GmbH.
Tüm, G. (2020). Mediation in writing skills and teaching Turkish as a foreign language. African Educational Research Journal, 8(3), 134-144. https://doi.org/10.30918/AERJ.8S3.20.080
Türkiye Maarif Vakfı (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi programı. Matsis Matbaa.
Walqui, A. (2006). Scaffolding ınstruction for English language learners: A conceptual framework. The International Journal of Bilingual Education and Bilingualism, 9(2), 159-180. http://eric.ed.gov/?id=EJ742496.
Williams, M., & Burden, R. L. (2000). Psychology for Language Teachers: A Social Constructivist Approach. Cambridge University Press.
Yaman, H., & Akkaya, D. (2012). Dil biliminin kelime öğretimine açılan kapısı: Bağlam türleri. Turkish Studies, 7(3), 2599-2610. http://doi.org/10.7827/TurkishStudies.3478
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Zhomartkyzy, M. (2023). Historical aspect of international mediation and current trends in its development. Uzhhorod National University Herald Series Law, 1(79), 192-201. https://doi.org/10.24144/2307-3322.2023.79.1.33
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Günseli ANAÇ, Bayram BAŞ, Osman Kürşat YORGANCI
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
