Araplara Türkçe Öğretimini Etkileyen Değişkenler: Bir Alan Yazını İncelemesi
Anahtar Kelimeler:
Araplara Türkçe öğretimi, Standart Arapça, Arapça lehçeleri, İki Dillilik, Yalancı EşdeğerlerÖzet
Son yıllarda dünya çapında eğitim, iş imkânları, evlilik veya seyahat gibi çeşitli sebeplerden dolayı Türkçeye yoğun ilgi gösterilmektedir. Arap öğreniciler Türkçeye ilgi gösteren hedef kitlelerden biridir. Ancak hedef kitle Arap öğreniciler olunca Arapçanın farklı lehçeleri gibi değişkenler ortaya çıkmaktadır. Arap ülkelerinin her birinde kaynağını Fusha denilen standart Arapçadan almış lehçeler konuşulmaktadır. Arapçanın lehçelerinde benzerlikler görülse de farklılıklar da gözlemlenmektedir. Coğrafya, iklim, kültür, yaşam tarzı, ekonomi veya diğer milletlerle olan ilişkiler gibi sebeplerden kaynaklanan bu farklılıklar, lehçenin oluşum sürecini etkilemektedir. Bu nedenle lehçeler arasında ses, morfoloji, söz dizimi ve sözvarlığı bakımından farklılıkları görmek mümkündür. Bunun için Araplara Türkçe öğretilirken standart Arapçadan kaynaklanan sorunlarla karşılaşıldığı gibi Arapçanın farklı lehçelerinden kaynaklanan sorunlarla da karşılaşılmaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, Arap öğrenicilere Türkçe öğretilirken Arapçanın farklı lehçelerinden kaynaklanan sorunları saptamaktır. Bu amaç doğrultusunda bu çalışmada çeşitli Arap ülkelerinde konuşulan bazı lehçeler ele alınmış, bu lehçelerin birbirleriyle gösterdikleri farklılıklar belirlenmeye çalışılmış ve söz konusu farklılıkların Türkçe öğrenen Arap öğrenicilere etkisi tartışılmıştır. Nitel yaklaşımın benimsendiği bu çalışmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmış ve verilerin analizinde içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Çalışmada Arap öğrenicilerin özellikle Arapça-Türkçe arasındaki ortak sözcüklerin telaffuzlarında problemler yaşadıkları tespit edilmiştir. Bu problemlerin bazı seslerin farklı lehçelerde farklı biçimlerde seslendirildiklerinden kaynaklandığı sonucuna varılmıştır. Bunun yanı sıra, Arap ülkelerinde İngilizce veya Fransızca gibi diller konuşulmaktadır. Bu nedenle Araplara Türkçe öğretimi esnasında bu dillerden kaynaklanan sıkıntıların yaşandığı görülmüştür. Bununla birlikte, Türkçeden Arapçanın farklı lehçelerine geçen sözcükler gözlemlenmiştir ancak belirli bir lehçeye geçen bazı sözcüklerin diğer lehçelerde kullanılmadığı fark edilmiştir.
Referanslar
Amiri, Ş. & Diğmi, A. (2007). El-namatu’l canubi fi el-lecetul- İrakiyye: Tarih ve Tatavvur. el-Cem‘iyyetu'l-‘ilmiyye el-İraniyye li-l’lugati’l-‘Arabiyye ve Âdâbuhâ (8), 41-62.
Avcı, F. Z. E. (2018). Temel seviyede seçmeli ders olarak Türkçe öğrenen yabancıların karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri: Tunus örneği (Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi). YÖKTEZ merkezinden edinilmiştir.
Aydın, T. (2010). Arapça ve Türkçe’de sesler – karşıtsal çözümleme-. EKEV Akademik Dergisi 44(14), 321-334.
Bölükbaşı, M. (2021). Libya Arapçasında yer alan Türkçe kelimeler ve geçiş yolları. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi 10(2), 441-448.
Chamizo-Dominquez, P. J. (2008). Semantics and pragmatics of false friends. Routledge.
Creswell, J. W. (2019). Eğitim araştırmalar: nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi. H. Ekşi (Ed.). Edam.
Dayan, S. (2020). Araplara Türkçe öğretiminde karşılaşılan problemler: Bağdat Örneği. Journal Of Research In Turkıc Languaes, 2(2), 139-146.
Dıykanbayeva, M. (2017). Kırgız Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasındaki yalancı eşdeğerler. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi 6(4), 2256-2271.
Elkaisi, M. A. (2013). Mevsu‘atu’l-lugati’l-‘Âmmiyye el-Bağdâdiyye. Daru’l-edîb.
Emek, M. (2021a). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen Cezayir 2 Üniversitesi Türkoloji bölümü öğrencilerinin temel düzey (A1-A2) yazılı anlatımlarının incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Eğitim Dergisi 3 (1), 46-74.
Emek, M. (2021b). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Cezayir’deki Türkoloji bölümü öğrencilerinin B1-B2 düzeyi yazılı anlatımlarının yanlış çözümlemesi yaklaşımıyla değerlendirilmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi (24), 77-92.
Eray, A. (2017). Kuveyt lehçesi üzerine bir inceleme. Uluslararası Ortadoğu Kongresi (Dil, Tarih ve Edebiyat), II Cilt, 151-172.
Gedik, A. (2014). Türk kültürünün Cezâyir’de etkileri (Cezâyir şehir örneği). Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1(39), 9-23.
Hoşca, F. (2020). Sudan’da Türkçe öğretiminde karşılaşılan zorluklar. Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 3 (1), 77-87.
Işık, C. (2015). Arapça ile Türkçe arasındaki temel farklılıklar. Iğdır Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (6), 119-146.
İltar, L. (2014). Yabancılara Türkçe öğretiminde Arapça-Türkçe ortak kelimeler yardımıyla etkinlik geliştirme ve uygulama (Mısır örneği), (yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
İnan, R. & Öztürk, M. (2015). Değişkenler açısından Araplara Türkçe öğretimi (Ürdün-Mısır Örneği). Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3 (18), 377-392.
İşler, E. (1997). Türkçede anlam kaymasına uğrayan Arapça kelime ve kelime grupları. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı.
Kerim, M. R. (1996). Elmuktadip Fi Lehecat-ülarap. El-Turkey Yayınevi.
Kirik, E. (2019). Yabancılara Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunlar üzerine tespitler ve teklifler: Sudan- Kur’an-ı Kerim ve İslami Bilimler Üniversitesi örneği. Araştırmalarda Yeni Yaklaşımlar 1, 304-324.
Osman, H. (2024). Mısırlı öğrencilerin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde karşılaştıkları ortak kelimeler üzerine bir inceleme: ULUTÖMER Türkçe Öğretim Seti A1 Ders Kitabı örneği, (Yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi). YÖKTEZ merkezinden edinilmiştir.
Özbek, N. (2020). Türkçenin Irak Arapçası üzerindeki etkisi, (Yüksek lisans tezi, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi). YÖKTEZ merkezinden edinilmiştir.
Özbek, N. & Hacıbekiroğlu, A. (2020). Irak Arapçasına geçen ve anlam kaymasına uğrayan bazı Türkçe kelimeler. Journal of Analytic Divintity 4(1), 167-182.
Özdemir, V. & Yazıcı, M. H. (2017). Araplara Türkçe öğretiminde alfabe sorunu: İskenderiye örneği. Uluturkad 2(1), 55-70.
Özgeçit, N. (2017). Arapça ve Türkçe ünlü ve ünsüzlerin birbirlerine etkisi, (Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi). YÖKTEZ merkezinden edinilmiştir.
Polat, H. (1998). Arapların Türkçe öğrenirken karşılaştıkları sorunlar, (Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi). YÖKTEZ merkezinden edinilmiştir.
Tuzlukaya, S. (2019). Filistinli öğrencilerin Türkçe öğrenirken temel düzeyde (A1-A2) karşılaştıkları ortak güçlükler. Aydın Tömer Dil Dergisi, 4(1), 1-15.
Türkmen, E. (1988). Arapça’nın Libya lehçesindeki Türkçe kelimeler. Erdem, 4(10), 211-226.
Uysal, H. (2018). Mısır Arapçasındaki Türkçe. İksad Publishing House.
Vardar, B. (2007). Açıklamalı dilbilim terimleri sözlüğü. Multilingual.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Akademik ve Mesleki Yayınlar.
Yıldız, M. (2010). Standart ve yerel Arapçanın tarihsel ve filolojik sınırlar: Mısır lehçesi örneği. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 10(3), 23-41.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Hassan Mansour Hassan Ibrahim MOHAMED
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
