Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Yapay Zekâ ile Oluşturulan B1 Düzeyindeki Okuma Metinlerinin Kullanılabilirliği
Anahtar Kelimeler:
Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, B1 Düzeyi, Okuma Metinleri, Yapay Zekâ, ChatGPT-4.0Özet
Yapay zekâ her alanda olduğu gibi dil öğretiminde/öğreniminde de gücünü her geçen gün daha çok hissettiren önemli teknolojik gelişmelerden biridir. Yapay zekâ aracılığıyla düzeylere uygun çeşitli materyaller hazırlanmakta ve böylece dil öğretim/öğrenim sürecinde öğrencilere, dil becerilerini geliştirme fırsatı sunulmaktadır. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde de temel amaç öğrencilerin dil becerilerini geliştirmek olduğu için yapay zekâ bu anlamda hem öğretmenlere hem de öğrencilere destek olmaktadır. Özellikle okuma becerisinin geliştirilmesi için öğrencilerin, ders kitaplarındaki metinlerin yanı sıra düzeylere uygun olarak oluşturulmuş farklı metinlerle de karşılaştırılması gerekmektedir. Ancak yapılan çalışmalar incelendiğinde Türkçeyi yabancı dil olarak öğreten öğretmenlerin, düzeylere uygun metin bulmakta zorlandıkları görülmüştür. Bu nedenle bu çalışmada, “Yapay zekânın Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen B1 düzeyindeki öğrenciler için oluşturduğu okuma metinlerinin kullanılabilirliği nedir?” sorusundan yola çıkılarak 2023 yılında OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT-4.0 aracılığıyla 10 adet okuma metni oluşturmak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden olan durum çalışması yönteminin tercih edildiği çalışmada, okuma metinleri düzeye uygunluğu, söz varlığı, dil yapıları ve metinsellik ölçütleri bakımından incelenmesi için Türkçe eğitimi alanında doktoralı 10 alan uzmanına gönderilmiştir. Alan uzmanlarından gelen dönütlere göre yapay zekâ aracılığı ile oluşturulan metinlerin dil öğretim/öğrenim sürecinde kullanılıp kullanılamayacağı hakkında tartışılmış ve çalışmanın sonunda yapay zekâyı kullanmak isteyen öğretmenler ve gelecekte yapılacak çalışmalar için öneriler sunulmuştur.
Referanslar
Baz Bolluk, D. & Gülerer, S. (2023). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde halk masalı uyarlama örneği: Keçi ile Kurt. Folklor Akademi Dergisi, 6(1), 45-58.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Özcan E. A., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem.
Chapelle, C. A. (2001). Computer applications in second language acquisition. Cambridge University Press.
Chien, Y. C., Wu, T. T., Lai, C. H. & Huang, Y. M. (2022). Investigation of the influence of artificial intelligence markup language-based LINE chatbot in contextual English learning. Frontiers in Psychology, 13, 1-8.
Chmiliar, l. (2010). Multiple-case designs. In A. J. Mills, G. Eurepas & E. Wiebe (Eds.), Encyclopedia of case study research (pp. 582-583). SAGE Publications.
Coşkun, E. (2009). Yazma Eğitimi. A. Kırkkılıç & H. Akyol (Ed.), İlköğretimde Türkçe Öğretimi içinde (s. 49-91). Pegem.
Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry & research design: Choosing among five approaches. SAGE Publications.
Çangal, Ö., Çelik, M. E. & Başar, U. (2025). Yabancılara Türkçe öğretiminde yapay zekâ kullanımına yönelik öğretici görüşleri. Aydın Tömer Dil Dergisi, 10(1), 57-97.
Çetişli, İ. (2011). Edebiyat sanatı ve bilimi. Seçkin.
Demirel, İ. F. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde B1 seviyesinde uyarlanmış metinlerin okuduğunu anlama başarısına etkisi. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, (6), 7-32.
Dilidüzgün, Ş. (2021). Metindilbilim ve Türkçe öğretimi uygulamalı bir yaklaşım. Anı.
Durmuş, M. (2013a). Yabancılara Türkçe öğretimi. Grafiker.
Durmuş, M. (2013b). İkinci/yabancı dil öğretiminde özgün ve değiştirilmiş dilsel girdi üzerine. Turkish Studies. International Journal for International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(1), 1291-1306.
Gasaymeh, A. M. M., Beirat, M. A. & Abu Qbeita, A. A. (2024). University students’ insights of generative artificial intelligence (AI) writing tools. Education Sciences, 14(10), 1-18.
Halliday, M. A. K. & Hasan, R. (1976). Cohesion in English. Longman Group UK Limited.
Hancock, R. D. & Algozzine, B. (2006). Doing case study research. Teachers College Press.
Huang, W., Hew, K. F. & Fryer, L. K. (2021). Chatbots for language learning-Are they really useful? A systematic review of chatbot-supported language learning. Journal of Computer Assisted Learning, 38(1), 1-21.
İşeri, K. (2014). Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin metinsellik özellikleri. H. Ülper (Ed.), Türkçe ders kitabı çözümlemeleri içinde (s. 91-110). Pegem.
İşler, B. & Kılıç, M. Y. (2021). Eğitimde yapay zekâ kullanımı ve gelişimi. Yeni Medya Elektronik Dergi, 5(1), 1-11.
Jiang, Y. (2024). Interaction and dialogue: Integration and application of artificial intelligence in blended mode writing feedback. The Internet and Higher Education, 64, 1-14.
Karagöl, E. & Yıldırım Bilgen, D. (2025). Türkçe eğitiminde yapay zekâ kullanımı: Türkçe eğitimcileri yapay zekâ hakkında ne düşünüyor?. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(2), 356-374.
Karatay, H. (2014). Okuma eğitimi kuram ve uygulama. Pegem.
Kardoğan, M., & Kardaş, N. (2025). Türkçeyi yabancı dil olarak öğreten eğitimcilerin yapay zekâ uygulamalarına ilişkin görüşleri. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 19(52), 159-180.
Katı, T. N. & Can, U. (2024). Yapay zekâ ile üretilen metinlerin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde okuma becerisine yönelik kullanılabilirliği: ChatGPT-3.5 örneği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 538-569.
Kızıldağ, H. (2023). Yapay zekâ bir masal yaratıcısı/anlatıcısı olabilir mi?: Chatgpt masalları. Turkish Studies – Language, 18(3), 1759-1775.
Küçük, E., & Solak, Ö. (2025). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yapay zekâ kullanımına dair öğrenici görüşleri. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 9(1), 1-22.
Malik N. & Dahiya M. (2024). Interacting with chatGPT: Impact on students and teaching-learning. SIGMA, 42(6), 1736-48.
Miles, M. B. & Huberman, M. A. (1994). An expanded sourcebook qualitative data analysis. Sage Publication.
Moon, H., Chung, Y. & Randolp, A. W. (2025). Teaching and learning languages with Chatgpt: challenges and opportunities in multilingual classrooms in higher education. Indonesian Journal of English Language Teaching and Applied Linguistics, 10(1), 207-223.
Onursal, İ. (2003). Günümüz dilbilim çalışmaları. A. Kıran, E. Korkut & S. Ağıldere (Ed.), Türkçe metinlerde bağdaşıklık ve tutarlılık içinde (s. 121-132). Multilingual.
OpenAI (2024). https://chat.openai.com/ (Erişim Tarihi: 20.07.2025).
Önal, K. (2025). Yabancılara Türkçe öğretiminde metin uyarlamaları çalışmaları-açıklamalı bibliyografya. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 20, 183-222.
Sevli, O. (2023). Chatgpt’nin eğitim alanındaki kullanımları. 4. Uluslararası Karadeniz Modern Bilimsel Araştırmalar Kongresi, Rize, Türkiye.
Şimşek, C. & Örge Yaşar, F. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğreticilerinin metin sadeleştirmeye ve sadeleştirilmiş metinlere yönelik görüşleri. International Journal of Language Academy, 11(2), 404-426.
TYDÖP. (2020). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretim Programı. TMV Yayınları.
Uchida, S. (2025). Generative AI and CEFR Levels: Evaluating the accuracy of text generation with Chatgpt-4o through textual features. Vocabulary Learning and Instruction, 14(1), 1-13.
Uzun, L. (2023). ChatGPT-4 ve dil eğitimine etkisi. Nobel.
Wagner, C. J. (2024). Differentiating children’s reading materials with artificial intelligence: Exploring possibilities for personalized learning. The Reading Teacher, 78(3), 191-194.
Yeşilyurt, Ş. (2025). ChatGPT ile C seviyesi Türkçe okuma becerilerinin ölçülmesi: Avantajlar ve zorluklar. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 12 (42), 165-179.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
Zileli, E. N. (2023). ChatGPT example in learning Turkish as a foreign language. International Journal of Karamanoğlu Mehmetbey Educational Research, 5(1), 42-51.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Nezir TEMUR, Aslı AKINCILAR
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
