2006, 2019 ve 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programlarında Dil Yapılarının Sınıf Düzeylerine Göre Dağılımının Karşılaştırmalı Analizi
Anahtar Kelimeler:
Türkçe dersi, Türkçe dersi öğretim programı, Dil bilgisi, Dil yapılarıÖzet
Bu araştırmanın amacı, 2006, 2019 ve 2024 yıllarına ait Türkçe dersi öğretim programlarında yer alan dil bilgisi konularını karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışma, nitel araştırma deseni kapsamında doküman analizi yöntemiyle yürütülmüştür. Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan üç farklı öğretim programı, sınıf seviyeleri temelinde ele alınarak dil bilgisi kazanımları içerik, yaklaşım ve öğretim anlayışı açısından analiz edilmiştir. Bulgular, 2006 yılı programında dil bilgisi öğretiminin geleneksel, kavramsal ve terim merkezli bir yapıyla sunulduğunu; 2019 yılı programında metin merkezli bir anlayışla yapılandırıldığını ve dilsel yapıların anlam katkısına odaklandığını; 2024 yılı programında ise “dil bilgisi” ifadesi yerine “dil yapıları” kavramının kullanıldığını ve öğretim sürecinin işlevsel bir temele oturtulduğunu göstermektedir. Bu programda dil yapıları, anlama ve anlatma becerilerini destekleyen araçlar olarak değerlendirilmiş; ölçme-değerlendirme sürecinin dışında bırakılmıştır. Araştırma sonucu, programların dil bilgisi öğretiminde zaman içerisinde daha ezberden uzak, bağlam temelli ve iletişimsel yeterliliği önceleyen bir anlayışa evrildiğini ortaya koymaktadır. Bu kapsamda sonraki çalışmalar için çeşitli öneriler sunulmuştur.
Referanslar
Aytaş, G. ve Çeçen, M. A. (2010). Ana dili eğitiminde dil bilgisi öğretiminin yeri ve önemi. Türklük Bilimi Araştırmaları, 27, 77-89.
Balcı, A. (2014). Cumhuriyet dönemi ilköğretim Türkçe dersi öğretim programlarında dil bilgisi öğretimi. M. Özbay (Ed.). Türkçe eğitimi açısından dil bilgisi öğretimi içinde (s. 1-44). Pegem Akademi.
Banguoğlu, T. (1974). Türkçenin grameri. Baha Matbaası.
Demirel, Ö. (2012). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme. Pegem Akademi.
Dolunay, S. K. (2012). Dil bilgisi öğretiminde temel yaklaşımlar yöntemler ve teknikler. M. Özbay (Ed.). Türkçe eğitimi açısından dil bilgisi öğretimi içinde (s. 105-127). Pegem Akademi.
Dolunay, S. K. (2014). Dil bilgisi öğretimi. A. Güzel (Ed.). Türkçe öğretimi el kitabı içinde (s. 381-414). Pegem Akademi.
Ergin, M. (2000). Türk dil bilgisi. Bayrak Basım/Yayın/Tanıtım.
Erol, T. (2022). Dil bilgisi öğretiminde yöntem ve teknikler. M.N. Kardaş ve N. Kardaş (Ed.). Dil bilgisi öğretimi içinde (s. 189-205). Pegem Akademi.
Güneş, F. (2013). Yapılandırıcı yaklaşımla dil bilgisi öğretimi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9(3), 171-187.
Karadağ, E. (2010). Eğitim bilimleri doktora tezlerinde kullanılan araştırma modelleri: nitelik düzeyleri ve analitik hata tipleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 1(1), 49-71.
Karakoç Öztürk, B. ve Alyaprak, A. M. (2024). 2019 ve 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programlarının eğitim programı ögeleri açısından değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 9(2), 1122-1158.
Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1).
Kaya, M. & Aydın, E. (2024). 2019 Türkçe dersi öğretim programı ile 2024 Türkçe dersi öğretim programı'nın karşılaştırılması. Harran Maarif Dergisi, 9(1), 108-146.
Kılıç, R. (2022). Türkçe dil bilgisi öğretiminin tarihi (Doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü). YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=sELqxhTlFGAjsbjOuuiyCP7as-E0WNxTWo2hxA5_GtSx_Q8vKjTwmLflfiE3bWAr
Konak, M., Ersoy, M. ve Yerliyurt, S. (2018). Okul öncesinde rehberlik hizmetlerinin gerekliliğinin rehber öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi. EKEV Akademi Dergisi, 76, 187-208.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı (5, 6, 7 ve 8. sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/
Millî Eğitim Bakanlığı. (MEB). (2006). İlköğretim Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı.
Millî Eğitim Bakanlığı. (MEB). (2019). Türkçe Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). http://mufredat.meb.gov.tr/Programlar.aspx
Okur, A. (2013). Dil. C. Yıldız (Ed.). Türkçe öğretimi içinde (s. 9-43). Pegem Akademi.
Onan, B. (2012). Dil bilgisi öğretiminde temel ilkeler ve izlenen aşamalar. M. Özbay (Ed.). Türkçe eğitimi açısından dil bilgisi öğretimi içinde (s. 71-102). Pegem Akademi.
Savaş, N. (2021). 2006 ve 2018 Türkçe dersi öğretim programlarının ortaokul dil bilgisi öğretimi açısından karşılaştırılması (Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü). YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=9MiDp3x86xrwjpi5-14w-Y7RjozRJsfxQjEcPOdbSLRJkd9bq00Ky7R4ipZ97gS3
Sönmez, V. (2007). Program geliştirmede öğretmen el kitabı. Anı.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
Yıldırım, A. (1999). Nitel araştırma yöntemlerinin temel özellikleri ve eğitim araştırmalarındaki yeri ve önemi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 23(112).
Yılmaz, E. (2014). Temel dil bilgisi terimleri sözlüğü. Pegem Akademi.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 SULTAN ŞÜKRAN TALANCI
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
